طرح های فرا دست
طرح هاي فرا دست
طرح هاي فرادست به طرح هايي اطلاق مي شود كه در سطح ملي و منطقه اي و بالاتر از سطح شهري تهيه مي شوند كه عبارتند از:
1- طرح جامع سرزمين 2- طرح آمايش سرزمين 3- طرح كالبدي ملي
4- طرح جامع شهرستان (ناحيه اي)
طرح جامع سرزمين
براساس بند يك از ماده يك قانون تغيير نام وزارت آباداني و مسكن به وزارت مسكن و شهرسازي (طرح جامع سرزمين، طرحي است كه شامل استفاده از سرزمين در قالب هدفها و خط مشي¬هاي اقتصادي از طريق بررسي امكانات و منابع و مراكز جمعيت شهري و روستايي كشور و حدود توسعه و گسترش شهرها و شهرك هاي فعلي و آينده و قطب هاي صنعتي و كشاورزي و مراكز جهانگردي و خدماتي بوده و در اجراي برنامه هاي عمراني بخش هاي عمومي و خصوصي ايجاد نظم و هماهنگي نمايد.
اين طرح هرگز تهيه نشد و سرانجام در سال 1371 با تصويب شورايعالي اداري، مقرر گرديد به جاي آن دو طرح آمايش سرزمين و كالبدي ملي تهيه شوند.
طرح آمايش سرزمين
به موجب مصوبه شورايعالي اداري طرح آمايش سرزمين، طرحي است كه به منظور تعيين استراتژيهاي توزيع فضايي جمعيت و فعاليت در پهنه سرزمين تهيه مي شود.
طرح آمايش سرزمين پس از تصويب براي كليه وزارتخانه ها و موسسات و شركت هاي دولتي در امور مربوط به آنها لازم الاجرا بوده و در تهيه و تنظيم طرح هاي شهري بايد از آنها تبعيت كرد.
اهداف كلي اين طرح در رابطه با جامعه شهري عبارتند از:
1-برقراري سلسله مراتب مناسب در سطح بندي شهرها.
2-تعيين حد توسعه پذيري شهرها با توجه به مقياس مطلوب شهرهاي فعلي در آينده كه متناسب با امكانات زيربنايي، محدوديت هاي منابع آب، نيازهاي توسعه صنعتي و ميزان خدمات دهي در نظر گرفته مي شود.
3-ايفاي نقش هدايت در روند توسعه منطقه اي از طريق تركيب با محورهاي توسعه و ايجاد يك شبكه شهري منسجم.
4-حمايت از جامعه روستايي تحت پوشش و پشتيباني لازم براي توسعه كشاورزي و بهره برداري بهينه از منابع طبيعي منطقه در فعاليت هاي توليدي.
5-تامين و گسترش تجهيزات خدماتي در مقياس ملي.
طرح آمايش سرزمين توسط سازمان مديريت و برنامه ريزي با همكاري دستگاه هاي ذيربط تهيه و به تصويب هيات وزيران خواهد رسيد. اين طرح به عنوان قسمتي از برنامه دراز مدت كشور راهنماي تهيه برنامه هاي ميان مدت و كوتاه مدت خواهد بود.
طرح كالبدي ملي
طبق مصوبه شورايعالي اداري كه در آيين نامه نحوه بررسي و تصويب طرح هاي توسعه و عمران نيز وارد شده است، اهداف طرح كالبدي ملي و منطقه به شرح زير است:
1-مكان يابي براي گسترش آينده شهرهاي موجود و ايجاد شهرها و شهرك هاي جديد
2-پيشنهاد شبكه شهري آينده كشور يعني چگونگي استقرار آنها در پهنه كشور و سلسله مراتب ميان شهرها به منظور تسهيل مديريت سرزمين و امر خدمات رساني به مردم.
3-پيشنهاد چارچوب مقررات ساخت و ساز در كاربري هاي مجاز زمين هاي سراسر كشور
طرح هاي كالبدي منطقه اي طرح هاي بلافصل طرح كالبدي ملي مي باشند. به منظور در نظر گرفتن جهات فيزيكي برنامه ريزي توسعه كشور، طرح كالبدي ملي براي دوره زماني 1375 تا 1400 توسط وزارت مسكن و شهرسازي تهيه و در سال 1374 به تصويب شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران رسيده است. بر طبق اين طرح، پهنه ملي به 10 منطقه و 86 ناحيه تقسيم شده است.
طرح جامع شهرستان (ناحيه اي)
طرح توسعه و عمران (جامع) شهرستان به منظور تدوين سياست ها و ارائه راهبردها در زمينه هدايت و كنترل توسعه و استقرار مطلوب مراكز فعاليت، مناطق حفاظتي و همچنين توزيع متناسب خدمات براي ساكنان شهرها و روستاها در يك شهرستان تهيه مي گرديد، با تبديل محدوده اين طرح ها به ناحيه در سال 1379، اين طرح ها ديگر تهيه نمي شوند و براساس سياستگذاري كلان طرح كالبدي ملي، طرح توسعه و عمران شهرستان كه در محدوده اداري شهرستان تهيه مي شوند جاي خود را به طرح هاي توسعه و عمران ناحيه اي كه در يك يا چند شهرستان تهيه مي شوند، دادند. در طرح هاي ناحيه اي بعد از انجام يك شيوه مطالعه اوليه نسبتاً مشابهي با ساير طرحها، مطالعات (محيطي، اقتصادي و اجتماعي) انجام مي پذيرد و در مرحله دوم تجزيه و تحليل و سپس ارائه طريق به عنوان سند نهايي طرح مطرح مي شود. در طرح جامع ناحيه اي مطالعات زير بايد انجام پذيرد:
1-مطالعات منطقه اي، شامل بررسي و شناخت استان و نقش ناحيه در منطقه.
2-مطالعات حوزه نفوذ، شامل بررسي و شناخت وضع موجود، تجزيه و تحليل و استنتاج بررسي ها و ارائه برنامه هاي رشد و توسعه.
3-تهيه شناسنامه روستاهاي ناحيه و سطح بندي خدمات روستايي.
4-مطالعات ناحيه در زمينه شناخت وضع موجود، تجزيه و تحليل و استنتاج بررسي ها و ارائه برنامه هاي رشد و توسعه.
5-گزارش مطالعات ترافيك شامل بررسي وضعيت موجود ترافيك و حمل و نقل در منطقه، ناحيه و شهرهاي تابعه.
6-ضوابط و مقررات اجرايي طرح جامع و تفصلي شهرهاي ناحيه و حوزه استحفاظي آنها.